|
MAHMUD ESAD COŞAN (Rh.A) |
||||
![]() |
||||
1938 yılında Çanakkale'de doğdu. Babası Halil Necati
Efendi, annesi Şâdiye Hanım'dır.
1950'de İstanbul Vezneciler ilkokulu'nu, 1956'da Vefa lisesi'ni bitirerek aynı
yıl İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap-Fars Filolojisi bölümüne girdi
. Arap Dili ve Edebiyatı, Fars Dili ve Edebiyatı, Ortaçağ Tarihi ile Türk-İslam
sertifikalarını alarak, 1960 yılında Edebiyat Fakültesinden mezun oldu.
Aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde açılan asistanlık imtihanını
kazanarak , Klasik-Dînî Türkçe Metinler Kürsüsü'ne asistan olarak girdi. Fakülte
yayın komisyonunda iki yıl sekreterlikte bulundu.
1965 yıında XV. Yüzyıl şâirlerinden olan "Hatiboğlu Muhammed ve Eserleri"
konusunda doktora tezi vererek "İlahiyat Doktoru" ünvanını aldı.
1967-1968 yılları arasında Ankara Yükseliş Mühendislik ve Mimarlık Özel Yüksek
Okulu'nda "Türkçe ve Hümaniter Bilgiler" dersini tedris etti.
1973 yılında ise, "Hacı Bektaş-ı Veli, Makâlât" adlı doçentlik tezi ile
doçentlik ünvanını aldı ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk-İslam
Edebiyatı Kürsüsü'ne öğretim üyesi olarak tayin edildi.
1977- 1980 yıllarında Sakarya Devlet Mimarlık ve Mühendislik Akademisi'nde Türk
Dili ve Edebiyatı dersleri verdi .
1982 yılında profesörlüğe yükseldi . Sosyal ve kültürel faaliyetlere daha fazla
zaman ayırabilmek düşüncesiyle , 1987 yılında emekliliğini isteyerek
üniversiteden ayrıldı.
İlk dini eğitimini ailesinde gördü . Genç yaşta vefat eden annesi, zikir ehli
bir hanımdı . Babası Necati Efendi; Serezli Hasib Efendi, Kazanlı Abdülaziz
efendi, Mehmed Zahid Kotku Efendi gibi alim ve fazıl şeyh efendilerin sohbetinde
ve hizmetinde bulunmuş, hal ehli bir kimsedir. Mehmed Zahid Kotku Efendi'nin
yakın dostlarındandı. Bu münasebetle , küçük yaşta hocaefendilerin meclislerine
devam etti, onların maddi ve manevi ilgilerine mazhar oldu.
Mehmed Zahid Kotku Efendi'nin bizzat elinden tutarak kürsüye oturtması ile
İskenderpaşa Camii'nde, dergahın eğitim kitabı olan Gümüşhanevî'nin "Ramûz el-
Ehâdis" adlı hadis kitabından hadis dersleri vermeye başladı (1977).
Yine onun arzusu üzerine , 13 kasım 1980 günü vefatından sonra, cemaatin
eğitimiyle ve her türlü meselesiyle ilgilenme, tebliğ ve irşad görevini üstlendi
.
Onun döneminde hadis derslerine ilgi daha da arttı . Cemaat yer bulamadığı için
camiye ilaveler yapıldı; ders dinlenilecek yerler beş-altı kat genişletildi .
Ayrıca Ankara, İzmir, Bursa, Sapanca, İzmit ve Eskişehir'de mûtad hadis dersleri
başlatıldı.
Yurt içi ve dışında basın-yayın, eğitim, kültür-sanat, sağlık, sesli ve
görüntülü yayıncılık gibi, hayatın her sahasını kavrayan çok yönlü vakıf, dernek
ve şirketin kuruculuğunu yaparak, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in Medine-i
Münevvere'de yaptıklarını bu çağda yapmak için gereken her türlü müessesenin
kurulmasına önderlik etti ve hizmet sahasını genişletti.
Mehmed Zahid Kotku Efendi'nin emri üzerine kurduğu "Hakyol Vakfı"nın
çalışmalarıyla bizzat ilgilendi, muhtelif yerlerde şubeler açtırdı . Eğitim ve
yardımlaşma faaliyetini yaygınlaştırmak için çalışmalar yaptı.
Sanat ve kültürle ilgili çalışmalar yapmak üzere "İlim Kültür ve Sanat Vakfı"
nı, sağlık hizmetleri için "Sağlık Vakfı"nı kurdurdu. Hanımların eğitimi ile
ilgili olarak "Hanım Dernekleri"nin; çevre ile ilgili çalışmalar yapmak üzere
"İlim, Ahlak, Kültür ve Çevre Dernekleri"nin kurulmasını ve yaygınlaştırılmasını
teşvik etti . Bu çalışmalarla, toplumun güzel amaçlar için bir araya gelmesini,
organize olmasını sağlamaya çalıştı.
Vakıflara ait harabe haline gelmiş bir takım ecdad yadigarı eserlerin tamir ve
tecdidiyle ilgilendi; onların gayesine uygun olarak tekrar faaliyete geçmesini
temin etti: Ahmed Kamil Tekkesi, Selami Mustafa Efendi Tekkesi, Şeyh Murad
Efendi Dergahı, Kanuni zamanında yapılan ve şimdi Şadiye Hatun Teşhis Kliniğinin
hizmet verdiği külliye .... gibi.
Eğitimin yaygınlaştırılması için basın ve yayın çalışmalarıyla ilgilendi. 1983
eylülünde "İslam" dergisini, 1985 nisanında "Kadın ve Aile" ve "İlim ve Sanat"
dergisi yayınlanmaya başladı. Daha sonra "Gülçocuk" dergisi çıkartıldı. Sağlık
va bilimle ilgili konularda ise "Panzehir" dergisi yayınlandı . Kitap
yayıncılığı için "Seha Neşriyatı" kurdurdu; çeşitli dini, edebi, tarihi,
kültürel eserler neşredildi. Yayıncılığın geliştirilmesi, haftalık ve günlük
yayınlara geçilebilmesi için çalışmalar başlattı. Onun gayretleriyle bir matbaa
tesis edildi (Ahsen), dizgi tesisleri kuruldu (Deha). Sesli ve görüntülü
yayıncılık alanında hizmet etmek, milli ve manevi değerlerimize uygun yayınlar
yapmak üzere "Ak-Radyo (AKRA)" adı altında bir müessesenin kurulmasına öncülük
etti (1992). Halen İstanbul, Ankara, İzmir, Konya, Adapazarı, Denizli başta
olmak üzere yüzden fazla merkezden radyo yayınları yapılmaktadır. Ayrıca uydudan
yayın yapan radyo dünyanın birçok yerinden de dinlenilebilmektedir.
Kaliteli bir eğitimi temin etmek amacıyla, özel eğitim kurumlarının kurulmasını
teşvik etti. Çeşitli illerde ilkokul öncesi, ilkokul ve orta öğrenime yönelik
eğitim tesisleri kurdurdu.
Yurtdışındaki müslümanlarla diyaloğu sağlamak amacıyla "İskenderpaşa Turizm
(İSPA)" adı altında bir seyahat acentası kurulmasına öncülük etti.
İlmi seviyesi yüksek hocalar yetirştimek amacıyla İstabul'da, Ankara'da,
Konya'da ve Bursa'da hadis ve fıkıh enstitüleri açtırdı. Buralarda İlahiyat
fakültelerinde okuyan veya mezun olan kimselere, özel hocalardan Arapça, hadis,
tefsir ve fıkıh dersleri verdirilmesini temin etti.
Sohbetlerine yurt içinde yurt dışında büyük ilgi gösterilmesi ve çeşitli yerlere
davet edilmesi, onun çok seyahat etmesine neden oldu. Avrupa'da, Kuzey
Amerika'da, Afrika'da, Orta Asya ve Avustralya'da pek çok ziyaretler, vaazlar,
sohbetler yaptı; eğitim proğramlarına katıldı. Her yıl hac ve umre dolayısıyla
değişik ülkelerden gelen müslümanlarla görüştü, diyalog kurdu.
Hakkı ve hayrı, iyiyi ve güzeli tebliğ etme yönünde şumüllü ve verimli çalışma
yapmaktan bir an bile geri kalmadı. Çevresini de daima bu tür çalışmalara teşvik
etti.
Doğu dillerinden Arapça ve Farsça'yı, batı dillerinden Almanca ve İngilizce'yi
bilmekte; yurt içinde yurt dışında çok yönlü sosyal faaliyetlerini; tebliğ ve
irşad çalışmalarını dar-ı bekaya irtihal eyledikleri 4 Şubat 2001, 11.30' a
kadar devam ettirdiler.