Kur’an-ı Mübin’in iki rüknü vardır:

a) Lafız, b) Mana

Kur’an-ı Kerim’in lafzını oluşturan metin de iki şeyden oluşur:

a) Harf, b) Hareke

Harfler ve harekelerde ikiye ayrılır:

a) Aslî, b) Fer’î

Kur’an’ı yüzünden okumanın usulleri de iki türlüdür:

a) Cüz’den kül’e doğru bir usul (parçadan bütüne doğru bir metot),

b) Kül’den cüz’e doğru bir usul (bütünden parçaya gelerek işlenen bir metot).

Tercih edilen usul, birinci metoddur. Yani harf, hareke, hece, kelime, cümle, ayet, sure, hizb, cüz ve Kur’an’a doğru merdivenlerin basamaklarını tırmanarak yapılan bir öğretimdir.

Kur’an-ı Kerim’i lafzen okumaya kıraat, güzel okumanın usullerini öğreten ilme tecvid, Kur’an okuyan kişiye de Kâri denir ki; çoğulu Kurrâ’dır. Kur’an-ı Kerim’in tamamını lafzen ezberleyen kişiye Hâfız denir. Çoğulu ise huffaz, hafaza veya hâfizûndur. Arapça ha-fe-za fiilinin ismi faili olan el-hâfız Kur’an’da üç ayette Allah’ın sıfatı olarak geçmektedir. Bunlardan Yusuf Suresi’nin 64. ayetinde Yakup (a.s.), oğullarından üvey kardeşleri Yusuf’u kuyuya atan kıskanç kardeşlerine Bünyamin’i emanet ederken şöyle hitap etmektedir: "(Ben onu sadece Allah’a emanet ediyorum.) Allah en hayırlı koruyucudur. Hafızların en hayırlısıdır."

Hicr Suresi’nin 9. ayetinde ise: "Kur’an’ı kesinlikle biz indirdik, elbette onu yine biz koruyacağız." buyurmaktadır.

Enbiya Suresi’nin 82. ayetinde de Hz. Süleyman (a.s.)’ın emrinde çalışıp dalgıçlık ve benzeri işlerle meşgul olan elemanların Allah’ın gözetimi altında bulunduğu ifade edilmektedir.

Arapçada korumak, ezberlemek manasındaki hıfz kökünden türemiş bir sıfat olan hâfız, Kur’an’ı Kerim’i ezberleyen ve hafızasında koruyan kişidir. Hafıza, bellek dosya ve çanta demektir. Muhafaza korumak anlamında Arapçadan Türkçe’ye intikal etmiş bir kelimedir. Araplar küçük şehirlere/nahiyelere muhafaza, şehrin korunmasını üstlenen idari amire de muhafız derler. Osmanlı ordusunda saray erkanını koruyan askerî birliğe muhafız alayı denir ki; Cumhurbaşkanlığı muhafız alayı da bu askerî teşkilatın bir devamıdır.

Hâfız kelimesine nispetle mübalağa ve süreklilik ifade eden el-hâfız, Allah’ın güzel isimlerinden biri olarak "kainatta zerre kadar bir şey bile gözetiminden uzak olmayan ve tabiatı dengede tutan" anlamına gelmektedir. Allah’ın emirlerine itaat eden kişiye de el-hafız denir. Tıpkı Mü’min kelimesi gibi. Allah’a inanan kişiye Mü’min denildiği gibi, kullarına güven veren Allah’a da el-mümin denir. İnsanların Kur’an-ı Mübin’i ezberleyip hıfzetmesi mecazidir. Levh-i mahfuzdaki aslına ancak mukarreb meleklerin dokunabildiği Kur’an’ın gerçek hâfızı Allah-u Teala’dır. Zira Cenab-ı Hak hem hâfız, hem de hafîz’dir. Kur’an-ı Kerim’i hıfzeden hâfızları muhafaza eden Allah (c.c.)’dür. Aliyyül Kâri’ye göre ki (büyük hadis alimidir) en az yüz bin hadis ezberleyen kişiye de hadis ilminde hâfız denir.

Hâfız sadece Kur’an-ı Kerim’in lafzını hafızasına alıp beynine ve belleğine hapseden değil, onun manasını kalbine ve beden ülkesine nakşedip cihana hakim kılarak koruyan, hükümlerini geçerli akçe(!) kılarak muhafaza eden, lafız ve manasını sinesinde himaye edip, siretinde, gönül aynasında seyredip devamlı gözeten hürmete ve cennete layık bir kişidir. Yani, hâfız; yaşayan ve yürüyen Kur’an’dır. Hz. Peygamber Efendimiz, hâfızları, Abese Suresi’nde sözü edilen vahiy getiren meleklere benzetmiş ve hafızların cennette onlarla beraber olacağını müjdelemiştir.

Kur’an-ı Kerim, Peygamber Efendimiz zamanında vahiy katiplerince yazılmış ve bir çok sahabe tarafından ezberlenmiştir. Rasul-i Ekrem’in çeşitli kabilelere gönderdiği Ashab-ı Suffe’den olan hocalara Kurrâ adı veriliyordu. Bu anlamda Bir’i Maûne Faciası’nda şehit düşen yetmiş hafıza da Kurra denilmiştir ki, bunları şehit edenler hakkında Peygamberimiz iki ay sabah namazından sonra cinayetin faillerini Allah’a havale etmiş ve onlar da belasını bulmuşlardır. Suffe, İslam tarihinde Peygamberimiz tarafından açılmış ilk yatılı hafızlık ihtisas kursudur. Onlar tedrisatlarını Rasul-i Ekrem rahlesinde ve dizinin dibinde yapmışlardır. Ülkemizde Hafızlık müesseselerinin öğrenci kaynağının kurutulması için sinsice çalışan hainlerin cezası elbette verilecektir. Zalimlere meyledenler üzerine ilâhî rahmet ve gök kapıları kapanmıştır. Bereket mefhumu yok olmaktadır. Ekonomik krizlerin tüm sebebi idarî boşluk ve siyaset değil, Kur’an ve İslam düşmanlığına indirilen ilahî bir tokattır. Resmi ideoloji, halkı %99 Müslüman(!) olan bir ülkenin insanları ve dini inançları ile barışmak zorundadır. Çünkü, istiklal mücadelemizi İslam kardeşliği ruhu ile kazanan bir milletiz. Bu ülkede kimse Kurtuluş Savaşımızı K. Marks, Hegel, Engels, Hubel ve Uzza’nın yardımıyla kazandığımızı iddia edemez. Osmanlı Devleti, Kur’an’a duyduğu derin saygı ile onun muhafızlığını yaptığı için ve onun hizmetinde bulunarak cihan devleti olmuştur. Kur’an’ın özüne ve ruhuna sırtını dönen bir millet ve devlet asla müreffeh olamaz. Kur’an-ı Kerim’i hıfzeden -hapseden değil(!)- bir millet ve devletin asla sırtı yere gelmez. Kendisine gizli ve açık özel dost, veli olan kullarını günahta ısrar etmekten koruyan Cenab-ı Hak onların oluşturduğu devleti de ila payidar yaşatacaktır. Her türlü tehlike, bela ve musibetten himaye edecektir. Zira Davut (a.s.)’dan sonra yeryüzünün idarî mirasını Muhammed (a.s.) ümmetine tahsis eden O’dur.

Hafızlık bir unvandır. Hafızlar ümmet-i Muhammed’in en şereflileridir. Bugün D.İ.B. bünyesinde görev yapan din görevlilerine hafız olduğu için ayrı bir derece daha verilmesi gayet güzel bir teşviktir. Keşke adi suçlardan dolayı kodesi boylamışlar, içinde hafız olmaları şartıyla tahliye edilmeleri önergesi kanunlaştırılmış olsaydı. Hiç olmazsa her hapishane bir kütüphane ve Medrese-i Yusuf olurdu. Batıl bir inanç ve kuru bir inat ile ölüm oruçları tutanlar Armutlu’da ayvayı yiyeceklerine Amasya’da misket elması yerlerdi. Elma ki, kalp dostudur. D.İ.B.’na bağlı Kur’an Kurslarında hıfzını tamamlayıp hafızlık belgesi ile boşta gezen hafızlarımızın hayata küsmesi acı bir gerçektir. Tek telden vaaz, tek sesten ezan uygulamaları Müslüman Türk toplumunu mekanik bir varlık haline getirmektedir.

Madem öyle; el alemin oğlu bilgisayar ortamında açtığı siteler ve VCD’ler ile her eve bir okul ve dershane açmaktadır. Öyleyse okullarımızı da kapatalım, herkes tekelden alsın Derdalan’ı. Evet 1924 yılında Ulus Önderi’nin Genel Kurmay Başkanlığı kuruluş esasları hakkında kanunla birlikte kurduğu Diyanet İşleri Başkanlığı’nın önü açılmalıdır. Okulunu yapan bu millet camisini de kendisi imar etmektedir. Toplumun talebini yine toplum belirleyecektir. Diyanet’in Sayıştay vizesinden geçirmeye çalıştığı kadro ihdaslarının önüne geçilmemelidir. Her okulun müdürü, öğretmeni ve hizmetlisi varsa hiç olmazsa şehir, ilçe, kasaba ve köy merkezlerindeki camilerin de imam-hatibi, müezzin-kayyımı ve ferraşı da olmalıdır. Hortumcuları besleyen bu necip millet kendisine inancı doğrultusunda hizmet veren hamele-i Kur’an olan amelelerin de ekmeğini temin edecektir. Kimin malını kimden esirgiyorsunuz? Toplumun geçirdiği cinnet kavga ve anarşinin sebebi bu ülkenin ekmeğinin paylaşımında yapılan dengesizliklerdir. "Kimi yer, kimi bakar; kıyamet ondan kopar."

Hıfz kavramı Kur’an-ı Kerim’de kırk yerde geçmekte olup bunların on üçü Allah’a, dördü meleklere, altısı peygamberlere, biri ilm-i ilâhî veya levh-i mahfuz manasındaki "Kitab"a, Kur’an’ın aslına yani ana kütüğüne, diğerleri de insanlara nispet edilmiştir. Allah’a izafe edilen hıfz kelimesinin ikisi bizzat kendi fiilinin, ikisi de O’nun tarafından korunan levhin, Levh-i Mahfuz ve yine kendi iradesiyle dünyayı bir tavan gibi gök taşlarından koruyan sakfın/sakf-i mahfuz sıfatı durumundadır. (Nisa/34, Hicr/17)

Diğer üç ayette yer alan hıfz ise tabiatın yaratıcısı, yöneticisi, geliştiricisi olan Allah’ın onun işleyiş sistemini koruyup sürdürdüğünü, özellikle insanlarla meskun dünyanın maddi olan ve olmayan zararlardan muhafaza ettiğini belirtmektedir. (Bakara/255, Saffat/7, Fussilet/12)

Hafiz ism-i şerifi de üç ayette tekrarlanarak bunların ikisinde Allah’ın her şeyi gözeten olduğu (Hud/57 ve Sebe/22), diğerinde Allah’tan başka dostlar edinenleri O’nun daima gözetim altında tuttuğu açıklanmaktadır. (Şura/6)

Kur’an’da meleklere izafe edilen hıfz, insanları koruma ve işledikleri amelleri kayıt altına alma manasına kullanılmakta (Kiramen Katibin), peygamberlere nispet edilenlerse onların sadece tebliğle mükellef olduklarını, iradelerini diledikleri gibi kullanan insanların üzerine birer bekçi gibi görevlendirilmedikleri bildirilmektedir.

El-Hâfız ve el-Hâfîz isimlerinin Kur’an’daki kullanılışları göz önüne alındığı zaman üç ana grupta mütalaa edilebilir:

a) Allah (c.c.) kainatın düzenini koyup sürdürendir.

b) İlahî emirlere muhatap olan insanları çeşitli tehlikelerden koruyan, onların niyetlerini ve sırlarını bilen, davranışlarını melekleri vasıtasıyla tescil ettiren, dostlarını kötülüklerden koruyan Allah (c.c.)’tır.

c) Kur’an-ı Kerim’i tahriften, unutulmaktan veya ihmal edilmiş olmaktan muhafaza eden yine Allah (c.c.)’tır.

İmam-ı Gazali (r.aleyh), Cenab-ı Hakk’ın Hafîz isminin hâfîz isminden daha kapsamlı olduğunu ifade etmiştir. Mesela; tabiatta su ile ateşin (iki zıt nesnenin) dengede tutulması Allah’ın hafiz isminin bir tecellisidir. Öyle ki, ne su ateşi ortadan kaldırıp söndürür, ne de ateş suyu buharlaştırıp tamamen yok edilebilir. Hayret ki hayret!..

Allah güzel isimlerinden el-Kayyûm, el-Mânî, el-Mukît ve er-Rakîb kainatı idare eden, kötü şeylere engel bilip gücü yeten gözetleyip kontrol eden isimleri el-hafîz ismiyle yakından ilgilidir.

Rasulullah (s.a.v.), döneminde sayıları kırka varan vahiy katiplerine ve hafızlara özel önem vermiş, sağlığında Kur’an-ı Mübin’i onlara yazdırmış, İslam’ı tebliğe onları memur kılmış, üstün zeka ve kabiliyetleri sebebiyle elçilik ve valilik görevlerine onları getirmiştir. Hatta, Kur’an’ın dört kişiden alınmasını tavsiye etmiştir. Bunlar; Abdullah b. Mes’ud, Ebu Huzeyfe’nin mevlâsı Salim, Muaz b. Cebel ve Ubey b. Ka’b (radiyallahü anhüm) dür.

Zehebi’ye göre ilk tabaka kurra şu isimlerden oluşmaktadır:

1- Osman b. Afvan, 2- Ali b. Ebi Talib, 3- Ubey b. Ka’b, 4- Abdullah b. Mes’ud, 5- Zeyd b. Sabit, 6- Ebu Musa el-Eş’âri, 7- Ebu’d Derdâ (Uveymir b. Zeyd).

Sahabeden olan hafızlar Mekke, Medine, Kufe, Basra, Şam ve Mısır gibi merkezlerde ders vererek kendi kıraatlarını sonraki nesillere aktaracak talebeler yetiştirmişlerdir. Mesela Hz. Osman, Muğire b. Şihab el-Mahzumi’yi yetiştirmiş, Muğire de kıraat imamlarından İbn-i Amir’in hocalarından olmuştur. Yedi kıraat imamı olan,

1- Nâfi, 2- İbn-i Kesir, 3- İbn-i Amir, 4- İmam-ı Asım, 5- Hamza, 6- Ebu Amr, 7- Kisâî’nin

okuyuş tarzları genellikle Sahabe-i Kiram’dan Ubey b. Ka’b, Zeyd b. Sabit, Ebu’d Derda, Abdullah b. Mes’ud, Hz. Osman ve Hz. Ali’ye dayanır.

Hz. Ebu Bekir (r.a.), Kur’an-ı Kerim’i tek cilt haline getirme görevini vahiy katipleri komisyonunca yapmıştır. Hz. Ömer (r.a.), genç ve yaşlı Kurra’yı meclisinde bulundurmuştur. Hz. Osman (r.a.), Kur’an-ı Kerim’in çoğaltılmasını hafızlar ve vahiy katipleri önderliğinde yapmıştır. Hz. Ali (r.a) ise, hafızları ikram için evine davet etmiştir. Sahabeden Ümmü Varaka, Hz. Aişe, Hz. Hafsa ve Ümmü Seleme gibi kadınlar da hafızlar arasında idi. Abbasiler döneminde Harun Reşid’in hanımı Zübeyde’nin üç yüz kadar hafız cariyesi bulunmakta ve saraydan dışarıya "arı kovanı gibi", Kur’an sesleri yayılmaktaydı. Yanılmıyorsam resmî tarihimizde M. Kemal’in annesi Zübeyde Hanım’ın da oğlunu, o dönemde Kur’an öğretiminin yapıldığı Mahalle Mektebi’ne gönderdiği belirtilmektedir. Zaten Nutuk’un orijinali de Arapça harflerle yazılı ve Osmanlıcadır. Osmanlı döneminde Topkapı Sarayı’ndaki Kutsal Emanetler odasında dönüşümlü olarak dönemin güzide hafızları tarafından devamlı Kur’an hatmi yapıldığı bilinmektedir. Ünlü akıl hastası uzmanı Mazhar Osman’ın hastaları Kur’an sesi ile tedavi etmesi hayreti mucip bir keşiftir. Zira ruhun asıl gıdası müzik değil, Kur’an’ın lahutî sesidir, Davudî mizmarıdır. Hafızlık müesseselerini laiklik uğruna kapatmayı düşünenler bu işin sonunda cinnet getiren bir toplumu hangi Hipokrat ile tedavi edecektir merak ediyorum. Çünkü ortalıkta "Oynatmaya az kaldı doktorum nerde?" diyen bir gençlik yetişiyor zaten. Evin Ana’lar da Hafize analar gibi olmuyor artık. Genç kızlarımız kucağında bebek değil şebek beslemeye özendirilmektedir. Av hayvanı tavşan, çilek odalarının öznesi olmaktadır.

Ülkemizde hafızlık müessesesinin bir nizama bağlanması isteyen Ali Rıza Sağman’dır. T.C. Devleti kurulmasıyla göreve getirilen ilk Diyanet İşleri Reisi Rıfat Börekçi’nin gayretleriyle(!) 1933 yılına kadar ancak dokuz tane resmî Kur’an Kursu açılabilmiştir. Bu sayı 1991 yılında beş bini aşmıştır. 2001 yılı itibariyle de bu sayının üç bin beş yüz civarında olduğu tahmin edilmektedir. Kur’an Kurslarında hafız olanlar için her ders yılı sonunda D.İ.B.’nca tespit edilen bölgeler ve merkezde imtihanlar yapılmaktadır. Türkiye’de hafızlık belgesine sahip en az yetmiş beş bin kişi olduğu tahmin edilmektedir. Onlar da işsizler ordusunun erleridir.

Türkiye’de 1983’ten beri hafızlık yarışmaları tertiplenmektedir; ancak resmî zevat ve devlet erkanını temsil eden yüksek bürokratların katılımı yok denecek kadar az olmaktadır. Bu durum "marifet iltifata tabidir" gerçeğini bir kez daha hatırlatmaktadır. Aslında onlara “Devlet üstün hizmet madalyaları” takdim edilmelidir. Kainat güzeli olarak takdim edilen aşüfte kadınlara giydirilen taçlar bu dünyada neden hafızlara layık görülmez? Neden? Allah’ın has kulları olarak nitelendirilen ehl-i Kur’an, sahib’ül Kur’an olan hafızların dünyadaki yakın gelecekle ilgili ciddi kaygıları vardır. Hükümet ortaklarının çıkardıkları DMS ile hafızlarımıza müezzinlik görevi bile çok görülmüştür. Oysa Peygamberimiz, kardeşinin ilim tahsilini üstlenen bir sahabenin "Hangimizin hizmeti daha üstün?" sorusuna "İlim tahsil eden kardeşinin." şeklinde cevap vermiştir. Fil hakika Cenab-ı Allah’ın tasarrufu hamele-i Kur’an üzerinedir. Dolayısı ile kurdun artığı ile kuşlar da geçinip gidiyor bakalım hayırlısı. Dar’ul Kurra ve dar’ul Kur’an’ların “Arka bahçe(!)” bahanesiyle ağaçları budayanların ön bahçelerini tarumar edecek (Sarsar-ı âtiye) bu sefer çok sert eseceğe benziyor. Ne diyordu Morgül: "Deh deh düldül... Deh deh düldül... Behçevan geldi." Nerde bir hıfzul-Kur’an meselesi açılsa lisanımı hıfzedemiyor, hıfzısıhham kayboluyor.

Kur’an’ın iki rüknünden sadece lafzı ile ilgilendik. Siz Kur’an’ın manasını Esved-i Ansî, Esved-i Türki’den değil muteber tefsirlerden öğrenin.

Kur’an’ı elden ele, dilden dile, nesillerden nesillere aktaran tüm Kurra, Huffaz, ehl-i Kur’an, hamele-i, amele-i Kur’an’ın Ramazan Bayramlarını tebrik eder, Nevşehirli Hacı Kurra Efendi’den Nam-ı diğer (A.) Hamîd (Topal) Hoca’ya kadar tüm hafızlarımıza Cenab-ı Hak’tan rahmet diler, şefaat edecekleri vaad edilen yetmiş kişiden biri içine beni de alarak şefaat etmelerini ümit ederim. Radiyallahü anhüm.

Kaynaklar

1- Kur’an-ı Kerim ve Türkçe Açıklamalı Meali, Heyet/Medine

2- T.D.V. Diyanet İslam Ansikpoledisi, c. 15-17

3- Şamil İslam Ansiklopedisi, c. 3

4- Arapça-Türkçe Yeni Kamus, B. Topaloğlu-H. Karaman